Karpatka
Karpatka to polskie ciasto z dwóch blatów z ciasta parzonego, przełożonych grubą warstwą kremu budyniowego z masłem. Górny blat wyrasta w pagórki, które po posypaniu cukrem pudrem przypominają ośnieżone szczyty gór. Ciasto jest chrupiące na brzegach i kremowe w środku, a jego przygotowanie zajmuje kilka godzin, głównie na pieczenie i chłodzenie. Przepis wystarcza na 12 porcji.
- Razem
- 6 godz. 40 min
- Przygotowanie
- 1 godz.
- Gotowanie
- 1 godz. 10 min
- Porcje
- 12
- Na porcję
- 365kcal
Skąd się bierze efekt pagórków
Typowa karpatka nie ma wierzchu gładkiego jak biszkopt. Pagórki powstają, gdy ciasto parzone podczas pieczenia pęka i się rozdyma od pary wodnej. Dlatego tak ważne jest, żeby ciasto było letnie, gdy dodajesz jajka, i żeby piekarnik był dobrze rozgrzany od początku. Drzwiczek nie otwieraj przez pierwsze 20 minut, bo gwałtowny spadek temperatury sprawi, że blaty opadną.
Masło w kremie i budyń muszą mieć tę samą temperaturę pokojową, najlepiej około 20°C. Jeśli budyń jest zimny albo gorący, krem się zważy. Masło wyjmij z lodówki co najmniej godzinę wcześniej, a budyń ostudź, zanim zaczniesz miksować krem.
Jak upiec karpatkę
Dotknij czasu, aby uruchomić minutnik.
- Masa parzona W garnku zagotuj wodę z masłem i solą. Zdejmij z ognia, wsyp od razu całą przesianą mąkę i mieszaj energicznie drewnianą łyżką, aż powstanie gładka kula. Postaw garnek na małym ogniu na i mieszaj, aż na dnie pojawi się cienka błona. Przełóż masę do miski i odstaw na , aż będzie letnia.
- Jajka Rozgrzej piekarnik do 200°C (góra–dół). Do letniej masy wbijaj po jednym jajku i miksuj po każdym, aż się całkiem połączy. Ostatnie jajko dodaj stopniowo. Ciasto ma być gładkie, błyszczące i powoli spadać z łyżki w kształcie litery V. Jeśli się trzyma łyżki, dodaj jeszcze trochę roztrzepanego jajka.
- Blaty Wyłóż blachę papierem. Połowę ciasta nałóż łyżkami i rozprowadź w prostokąt, zostawiając wierzch nierówny. Piecz na środkowym poziomie w 200°C, zmniejsz temperaturę do 180°C i piecz jeszcze , aż blat będzie mocno złotobrązowy. Nie otwieraj piekarnika przez pierwsze . Drugą połowę ciasta w tym czasie przykryj miską, żeby nie obeschła, a potem upiecz ją tak samo. Gotowe blaty zostaw na kratce, aż całkiem wystygną (około ).
- Budyń W czasie pieczenia drugiego blatu zrób budyń. Z 500 ml mleka odlej 150 ml i wymieszaj je trzepaczką z obiema mąkami i żółtkami na gładką masę. Resztę mleka zagotuj z cukrem i cukrem waniliowym. Wlej mieszankę cienkim strumieniem do gotującego się mleka, cały czas mieszając. Gotuj , aż budyń zgęstnieje. Przykryj go folią dotykającą powierzchni i zostaw do wystygnięcia do temperatury pokojowej (około godziny).
- Krem Miękkie masło ubijaj mikserem na jasną, puszystą masę. Dodawaj po 1 łyżce budyniu o tej samej temperaturze, miksując po każdej. Gotowy krem powinien być gładki i lekko błyszczący.
- Składanie Pierwszy blat połóż na desce lub w blasze, rozsmaruj na nim cały krem, przykryj drugim blatem i lekko dociśnij. Wstaw ciasto do lodówki na co najmniej 4 godziny, najlepiej na noc. Przed podaniem posyp cukrem pudrem i pokrój ząbkowanym nożem.
Jak podawać i przechowywać
Karpatkę kroisz po całkowitym schłodzeniu, ząbkowanym nożem, którym wykonujesz ruchy piłujące bez nacisku. Zanurz nóż w gorącej wodzie i wytrzyj do sucha przed każdym cięciem, wtedy krem się nie rozmazuje. Cukier puder posypuj tuż przed podaniem, bo wilgoć z kremu szybko go wchłonie.
Ciasto trzymaj w lodówce pod przykryciem, do 3 dni. Jeśli lubisz inne polskie ciasta z kremem, zobacz kremówkę, w której krem pełni równie ważną rolę.
Warianty i zamienniki
Zamiast budyniu na mące możesz użyć budyniu waniliowego z saszetki, co opisuje odpowiedź w FAQ. Mąkę ziemniaczaną w kremie zastąpisz mąką kukurydzianą w tej samej ilości. Jeśli nie masz cukru waniliowego, dodaj do mleka 1 łyżeczkę ekstraktu waniliowego lub wydrążone ziarenka z połowy laski wanilii. Masło w kremie musi być prawdziwe, bo margaryna daje inną, mniej delikatną konsystencję.
Gdy coś nie wyjdzie
- Blaty opadły i są gumowate.
- Przyczyną jest zwykle zbyt wczesne wyjęcie blatów albo otwarcie piekarnika w pierwszej fazie pieczenia. Piecz do mocno złotobrązowego koloru, bo blady blat opada. Po wyłączeniu piekarnika uchyl drzwiczki i zostaw blaty na 5–10 minut, a dopiero potem przełóż je na kratkę.
- Ciasto parzone jest zbyt rzadkie i rozlewa się na blasze.
- Masa była za gorąca w chwili dodawania jajek albo jajka były za duże. Odczekaj, aż masa będzie letnia, i dodawaj jajka stopniowo. Ostatnie wlej dopiero po sprawdzeniu, czy ciasto spada z łyżki w kształcie litery V.
- Krem się zważył i ma grudki masła.
- Masło i budyń miały różną temperaturę. Zbyt zimny budyń ścina masło, a zbyt ciepły je rozpuszcza. Jeśli krem się zważył, podgrzej dno miski nad garnkiem z gorącą wodą przez kilka sekund i miksuj, aż się połączy. Gdy jest zbyt luźny, wstaw go do lodówki na 10 minut.
- W budyniu są grudki mąki.
- Mąka nie rozpuściła się w zimnym mleku albo mieszanka trafiła do mleka zbyt szybko. Mieszaj trzepaczką, aż nie będzie grudek, i wlewaj cienkim strumieniem. Jeśli mimo to są, przetrzyj budyń przez sitko.
Pytania i odpowiedzi
Ile karpatka powinna się chłodzić przed podaniem?
Minimum 4 godziny, najlepiej całą noc. Krem się wtedy ścina, więc ciasto da się ładnie pokroić, a blaty lekko zmiękną od wilgoci kremu.
Dlaczego karpatka nie wyrosła?
Najczęstsze powody to ciasto zbyt rzadkie, zbyt krótko prażona masa w garnku albo otwarcie piekarnika w pierwszych 20 minutach pieczenia. Masa musi się kleić w kulę i odchodzić od ścianek.
Czy można zrobić krem z budyniu w proszku?
Tak. Ugotuj 2 opakowania budyniu waniliowego po 40 g na 500 ml mleka z 2–3 łyżkami cukru. Przykryj folią i wystudź do temperatury pokojowej. Krem będzie nieco lżejszy w smaku, ale równie gęsty.
Czy karpatkę można zamrozić?
Same upieczone i wystudzone blaty możesz zamrozić na 2 miesiące. Gotowego ciasta z kremem nie mroź, bo krem po rozmrożeniu się rozwarstwia.
Ile karpatka wytrzyma w lodówce?
Do 3 dni w pojemniku lub pod przykryciem. Najlepiej smakuje drugiego dnia, gdy blaty miękną, a krem jest dobrze związany.
Jak oceniasz ten przepis?
4,8 / 5 · 44 oceny
