Gratin ziemniaczany
Gratin ziemniaczany to cienkie plasterki ziemniaków upieczone w śmietance z mlekiem i czosnkiem, aż wierzch się zarumieni, a środek zrobi się kremowy. Nie potrzebujesz mąki ani sera, bo sos zagęszcza skrobia z samych ziemniaków. Z 1 kg ziemniaków wyjdą cztery porcje, na dodatek do mięsa albo na obiad z sałatą. Całość zajmuje około 1 godziny 45 minut, z czego aktywnej pracy jest niecałe pół godziny.
- Razem
- 1 godz. 45 min
- Przygotowanie
- 25 min
- Gotowanie
- 1 godz. 10 min
- Porcje
- 4
- Na porcję
- 485kcal
Jakie ziemniaki wybrać i jak je pokroić
Najlepsze są ziemniaki typu B (uniwersalne), które trzymają kształt, albo typu C (mączyste), dające bardziej kremowy sos, ale łatwiej się rozpadające. Plasterki powinny mieć 2–3 mm grubości. Cieńsze rozpadną się w sosie, a grubsze nie zmiękną w tym czasie. Najłatwiej uzyskać równe plasterki na szatkownicy z regulowaną grubością. Ostrożnie używaj osłony na palce, bo ostrza są bardzo ostre.
Nie płucz pokrojonych plasterków, bo skrobia na ich powierzchni zagęszcza sos i dzięki niej gratin nie jest wodnisty.
Zamienniki i składniki
Śmietanka 30% jest tu najlepsza, bo przy pieczeniu się nie ścina. Śmietana 18% łatwo się zważy w gorącym naczyniu, więc jej nie używaj. Jeśli nie masz gałki muszkatołowej, dodaj szczyptę białego pieprzu.
Jak zrobić gratin ziemniaczany
Dotknij czasu, aby uruchomić minutnik.
- Piekarnik i naczynie Nagrzej piekarnik do 180°C (góra-dół). Połową masła (25 g) wysmaruj naczynie. Drugą połowę pokrój w kosteczki i odłóż na wierzch dania.
- Ziemniaki Obierz ziemniaki i pokrój w plasterki grubości 2–3 mm, najlepiej na szatkownicy. Nie płucz ich i nie namaczaj, bo skrobia zagęszcza sos. Pokrój ziemniaki tuż przed układaniem, bo na powietrzu ciemnieją.
- Sos W garnku połącz śmietankę, mleko, czosnek przeciśnięty przez praskę, sól, pieprz i gałkę muszkatołową. Podgrzewaj na średnim ogniu , aż pojawią się pierwsze bąbelki. Nie gotuj, bo sos się zważy.
- Układanie Ułóż plasterki w naczyniu w 4 warstwach, lekko zachodzących na siebie. Zalej gorącym sosem tak, by sięgał prawie do wierzchu, ale go nie zakrywał. Dociśnij ziemniaki łopatką.
- Pieczenie Przykryj naczynie folią i piecz . Zdejmij folię, rozłóż na wierzchu kosteczki masła i piecz kolejne , aż wierzch będzie rumiany, a nóż wejdzie w ziemniaki bez oporu.
- Odpoczynek Zostaw gratin na , żeby sos lekko zgęstniał. Pokrój gratin łopatką na kwadraty i nakładaj od razu.
Podanie, odgrzewanie i warianty
Gratin podaj jako dodatek do pieczonego mięsa, ryby lub grillowanych warzyw albo jako samodzielny obiad z zieloną sałatą. Resztki przechowuj w lodówce do 3 dni. Odgrzewaj je przykryte folią w 160°C przez około 20 minut.
Szukasz wariantów? Zobacz lżejszy gratin z kalafiora albo ziemniaki zapiekane w śmietanie z porami, czyli podobne danie z dodatkiem pora.
Gdy coś nie wyjdzie
- Sos jest wodnisty albo się zważył.
- Ziemniaki zostały wypłukane albo sos powstał ze śmietanki 18%, która łatwo się ścina w piekarniku. Nie płucz plasterków i wybierz śmietankę 30%. Sos podgrzewaj tylko do pierwszych bąbelków.
- Wierzch jest spalony, a ziemniaki w środku wciąż twarde.
- Plasterki były zbyt grube albo naczynie piekło się bez folii. Pokrój ziemniaki na 2–3 mm i przez pierwsze 35 minut przykryj naczynie folią, a dopiero potem rumień wierzch.
- Gratin rozpada się przy krojeniu.
- Gratin pokrojono zaraz po wyjęciu z piekarnika. Zostaw go na 10 minut, aby skrobia i śmietanka się związały, a potem pokrój ostrą łopatką lub nożem.
Pytania i odpowiedzi
Ile piec gratin ziemniaczany?
W 180°C piecz 60–65 minut: 35 minut pod folią i 25–30 minut bez niej. Ziemniaki są gotowe, gdy nóż wchodzi w nie bez oporu.
Czy gratin można zrobić z serem?
Tak. Na ostatnie 10 minut pieczenia posyp wierzch 30–40 g startego dojrzewającego sera, na przykład gruyère albo ementalera. Klasyczny gratin dauphinois robi się bez sera.
Czy gratin można przygotować wcześniej?
Tak. Upieczony, ostudzony gratin przechowasz w lodówce do 2 dni. Odgrzewaj go pod folią w 160°C przez 20–25 minut, z dodatkiem łyżki mleka na wierzchu.
Czy gratin ziemniaczany można zamrozić?
Tak, do 2 miesięcy, ale ziemniaki tracą nieco jędrność, a sos może się lekko rozwarstwić. Rozmroź w lodówce i odgrzej w piekarniku.
Jak oceniasz ten przepis?
4,7 / 5 · 51 ocen
