Dżem z czarnego bzu
Dżem z czarnego bzu ma głęboki, ciemnofioletowy kolor i lekko cierpki, owocowy smak, który dobrze pasuje do chleba, naleśników i serków. Z kilograma oczyszczonych owoców, 500 g cukru i soku z cytryny wychodzi 3–4 słoiki po 250 ml. Owoców czarnego bzu nie jesz na surowo, więc najważniejsze jest ich dokładne oczyszczenie i porządne ugotowanie. Cały proces zajmuje około godziny przy garnku.
- Razem
- 5 godz. 30 min
- Przygotowanie
- 30 min
- Gotowanie
- 1 godz.
- Porcje
- 3–4 słoiki po 250 ml (ok. 1 kg dżemu)
- Na porcję
- 115kcal
Wybór i oczyszczenie owoców
Do dżemu nadają się wyłącznie w pełni dojrzałe baldachy, w których wszystkie jagody są granatowe lub czarne i lekko miękkie. Zielone i czerwone owoce odrzuć. Szypułki, nawet te cienkie, wyrzuć, bo zawierają substancje, które psują smak i szkodzą organizmowi. Najprościej obrywać jagody widelcem, przeciągając go po baldachu.
Po oczyszczeniu z 1,3 kg baldachów zostaje około 1 kg owoców, czyli dokładnie tyle, ile potrzebujesz. Jeśli zrywasz dziki bez, wybieraj krzewy z dala od jezdni.
Gęstość i konsystencja
Dżem z czarnego bzu gęstnieje wolniej niż śliwkowy czy wiśniowy, bo owoce mają mało pektyn. Miarą gotowości jest próba talerzyka: zimny talerzyk wstaw na 10 minut do zamrażarki, a kroplę dżemu nałóż na niego w trakcie gotowania. Alternatywnie sprawdź termometrem: gotowy dżem ma około 104–105°C.
Jeśli wolisz gładką konsystencję bez drobnych pestek, ugotowane owoce przetrzyj przez sito, zanim dodasz cukier. Wtedy wyjdzie około 3 słoików. Przetarte owoce dają mniej masy, więc gotowanie z cukrem skróć do 25–30 minut.
Jak zrobić dżem z czarnego bzu
Dotknij czasu, aby uruchomić minutnik.
- Oczyszczenie owoców Oberwij owoce widelcem z baldachów. Wyrzuć wszystkie szypułki oraz zielone i czerwone jagody, bo niedojrzałe części są dla ciebie szkodliwe. Zostaw tylko ciemne, miękkie owoce. Opłucz je w misce z zimną wodą i dobrze odsącz.
- Wyparzenie słoików Umyj słoiki z nakrętkami i wyparz je: wstaw na do garnka z wrzącą wodą albo na do piekarnika nagrzanego do 120°C. Wyjmij je dopiero tuż przed napełnieniem.
- Gotowanie owoców Wstaw talerzyk do zamrażarki. Wsyp owoce do garnka, dolej wodę i przykryj. Gotuj na małym ogniu , aż jagody popękają i puszczą sok. W połowie rozgnieć je tłuczkiem. Owoców czarnego bzu nie wolno jeść na surowo, dlatego nie skracaj tego etapu.
- Dodanie cukru Wsyp cukier, wlej sok z cytryny i mieszaj, aż cukier się rozpuści. Gotuj bez przykrycia na małym ogniu, często mieszając, żeby dżem nie przywarł do dna.
- Próba gęstości Kropla dżemu na talerzyku wyjętym z zamrażarki powinna po minucie zgęstnieć, a po przesunięciu palcem zostawić wyraźną ścieżkę. Jeśli się rozlewa, gotuj jeszcze i sprawdź ponownie. Zdejmij z ognia, gdy próba wyjdzie dobrze.
- Słoiki Gorący dżem przelej do gorących słoików, napełniając je do samego brzegu. Zakręć mocno, odwróć słoiki dnem do góry i przykryj ręcznikiem. Zostaw je tak do całkowitego wystygnięcia, czyli na kilka godzin, a potem postaw prosto.
Z czym podawać
Dżem pasuje do świeżego chleba, grzanek z masłem, naleśników, twarogu i serniczków. Możesz nim też nadziewać pączki albo dodać go łyżkami do owsianki i jogurtu naturalnego. Gdy szukasz innych owoców na zimę, zobacz dżem jeżynowy i dżem z czarnej porzeczki, które powstają w podobny sposób.
Jeśli chcesz mniej słodki wariant, rzuć okiem na dżem bez cukru, choć ma krótszą trwałość.
Trwałość i przechowywanie
Dżem w zamkniętych słoikach trzymaj w chłodnym i ciemnym miejscu, na przykład w spiżarni albo piwnicy. Wyblakły kolor po pewnym czasie to oznaka światła, nie psucia. Jeśli pokrywka jest wybrzuszona, pod nakrętką widać pleśń albo dżem pachnie kwaśno, wyrzuć go. Otwarty słoik trzymaj w lodówce i używaj czystej łyżki.
Gdy coś nie wyjdzie
- Dżem jest rzadki i po wystygnięciu wciąż płynny.
- Owoce czarnego bzu mają mało pektyn, więc potrzebują dłuższego gotowania niż śliwki. Wróć z dżemem na ogień na 10–15 minut i za każdym razem sprawdzaj gęstość na zimnym talerzyku. Możesz też dodać do garnka jedno starte kwaśne jabłko, bo jabłka zawierają dużo naturalnej pektyny.
- Dżem ma gorzki, cierpki posmak.
- Gorycz pochodzi zwykle z szypułek i zielonych jagód, które trafiły do garnka. Przy następnej partii oberwij owoce staranniej i wybieraj wyłącznie w pełni dojrzałe, czarne jagody.
- Dżem przywarł do dna i smakuje spalenizną.
- Użyj garnka z grubym dnem i nie przekraczaj małego ognia po dodaniu cukru. Mieszaj od dna co kilka minut, szczególnie pod koniec gotowania, gdy masa gęstnieje.
- Na wierzchu dżemu po kilku tygodniach pojawia się pleśń.
- Przyczyną jest zwykle niedomyty słoik albo zostawiona wolna przestrzeń z powietrzem pod nakrętką. Wyparzaj słoiki, napełniaj je gorącym dżemem do brzegu i zakręcaj od razu.
Pytania i odpowiedzi
Czy owoce czarnego bzu można jeść na surowo?
Nie. Surowe owoce, a zwłaszcza szypułki i niedojrzałe jagody, mogą wywołać nudności i wymioty. Gotowanie 20 minut przed dodaniem cukru neutralizuje te substancje. Dlatego dżem zawsze ugotuj do końca.
Kiedy zbierać czarny bez na dżem?
Najczęściej od końca sierpnia do września, gdy cały baldach jest ciemnofioletowy i prawie czarny. Zrywaj całe baldachy w suchy dzień, z dala od ruchliwych dróg, i przetwarzaj je w ciągu 1–2 dni.
Jak długo wytrzymuje dżem z czarnego bzu?
Szczelnie zamknięty dżem przechowuj w chłodnym, ciemnym miejscu do roku. Po otwarciu trzymaj go w lodówce i zjedz w ciągu 3–4 tygodni.
Czy trzeba pasteryzować słoiki?
Przy 500 g cukru na kilogram owoców wystarczy napełnienie gorącym dżemem i odwrócenie słoików. Jeśli chcesz mieć większą pewność, pasteryzuj zakręcone słoiki 10 minut w garnku z wodą o temperaturze 90°C. Woda ma sięgać do 3/4 wysokości słoików.
Czy mogę dać mniej cukru?
Możesz zejść do 400 g na kilogram owoców, ale dżem będzie mniej trwały. Wtedy zawsze pasteryzuj słoiki i trzymaj je w lodówce lub zjedz w ciągu kilku miesięcy.
Jak oceniasz ten przepis?
4,7 / 5 · 37 ocen
